Tijdens de eerste les heb je kennis gemaakt met verschillende soorten partikels. Deze les kijken we naar de plaats in de zin waar de partikels kunnen staan. Daarnaast kijken we naar de betekenis van partikels.
Theorie
De kleine woordjes die jullie net bestudeerd hebben noem je partikels. Partikels zijn kleine woordjes met een grote betekenis die heel vaak in de spreektaal worden gebruikt en ook regelmatig in de schrijftaal. Partikels kunnen meerdere soorten, plaatsen én betekenissen hebben die dicht bij elkaar liggen.
Bespreken huiswerk (10 min)
In tweetallen heb je nieuwe voorbeeldzinnen bij de verschillende soorten partikels - tussenwerpsel, modale partikels, focuspartikels, bijwoorden, voegwoorden en aarzelingen - verzonnen. De verzonnen zinnen mét partikels worden klassikaal besproken. De docent stelt de volgende vragen:
- Welke soorten partikels herken je in de zinnen?
- Is het gekozen partikel te vergelijken met het voorbeeldpartikel, waarom?
- Wat voor andere partikels zouden er binnen één soort kunnen vallen? Waarom horen deze partikels bij dezelfde soort?
1. Bekijk de onderstaande voorbeelden.
4. Bespreek de zinnen in tweetallen: Kunnen deze partikels op alle plekken in de zin voorkomen? Waarom wel of niet denk jij? Hebben jullie de partikels op dezelfde plekken in de zin gezet?
Lees de onderstaande fragmenten uit het boek Taal is zeg maar echt mijn ding van Paulien Cornelisse.
'Wat voor een kind was Wendy?' vroeg de presentator, warm mensenmens Frits Sissing. De moeder van Wendy antwoordde: 'Nou ... Wendy was een, eh, best wel ... spontaan kind ... lief, aardig. Had ook altijd wel iets verrassends.' [...] Ik ging ineens nadenken over 'best wel', vlak voor 'spontaan'. Betekende dat misschien dat Wendy eigenlijk helemaal niet zo spontaan was? Zoals je van vies eten uit beleefdheid kunt zeggen dat het 'best wel lekker' was? Nee, dat is een brug te ver. Waarschijnlijk is Wendy oprecht verschrikkelijk spontaan. 'Best wel' fungeert hier louter als stoplap. De moeder van Wendy had tijd nodig om haar zin goed te formuleren, en vulde die tijd met 'best wel'.
Wat je bij, schat ik, tachtig procent van de bevolking zeker eens per drie zinnen hoort is 'zeg maar'. 'Zeg maar' betekent 'we zeggen het nu even zo, maar eigenlijk zou het net zo goed anders kunnen zijn'. En dat is handig: 'We hadden zeg maar een feestje.' Als iemand gepikeerd reageert ('Waarom ben ik niet uitgenodigd?') kun je altijd nog snel zeggen: 'Nouja, feestje, feestje, het was meer dat we samen televisie hebben gekeken.' Het is een slag om de arm van niks, maar toch geeft het een veilig gevoel.
- Bedenk zo veel mogelijk zinnen met best wel of zeg maar erin. Noteer de zinnen.
- Betekenen best wel en zeg maar in alle zinnen hetzelfde? Waar blijkt dat uit?
Pak nu de zinnen die jullie verzonnen hebben in tweetallen. Kijk naar de betekenis van de partikels.
1. Wat betekenen de woorden? Noteer de betekenis achter de zinnen.
2. Betekenen de woordjes op iedere
plek hetzelfde?
Wissel de zinnen met betekenis nu uit in viertallen. Kijk naar de gegeven betekenis van de partikels.
1. Ben je het eens met de betekenis die jouw klasgenoten eraan gegeven hebben?
2. Wat voor andere betekenis zou jij kunnen koppelen aan de partikels?
3. Betekenen de partikels op elke plaats in de zin hetzelfde?
Tot slot worden de betekenissen van de partikels klassikaal besproken.
Reacties
Een reactie posten